KÍNH GỬI: BAN CHÍNH SÁCH CHIẾN LƯỢC TRUNG ƯƠNG

TIÊU ĐỀ: KIẾN NGHỊ XÂY DỰNG VÀ TRIỂN KHAI HỆ THỐNG GIẢI TRÌNH NHẰM TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC QUẢN TRỊ THEO TINH THẦN NGHỊ QUYẾT 57 VỀ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ, CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Kính thưa Ban Chính sách Chiến lược Trung ương,

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57, chúng tôi trân trọng gửi tới Ban Chính sách Chiến lược Trung ương những kiến nghị về việc xây dựng và triển khai hệ thống giải trình trong quản lý, vận hành chính quyền hai cấp, với các nội dung trọng tâm sau:

Khẳng định vị trí và nguyên tắc giải trình trong quản trị hiện đại
Giải trình không đồng nhất với xử lý vi phạm hay chịu trách nhiệm hình sự, mà là công cụ pháp lý và quản trị nhằm bảo vệ thể chế, phát hiện rủi ro, tăng năng lực học hỏi và cải thiện chất lượng ra quyết định. Trong bối cảnh Việt Nam, việc áp dụng giải trình theo nguyên tắc này giúp tránh tình trạng “nhìn hậu quả để truy trách nhiệm”, đồng thời thúc đẩy cơ quan nhà nước minh bạch và kịp thời điều chỉnh chính sách.

Phân loại giải trình và nguyên tắc vận hành

Giải trình trước khi ra quyết định: Thu thập thông tin, đánh giá phương án, cảnh báo rủi ro.

Giải trình trong quá trình thực hiện: Giám sát sớm, theo dõi tiến độ, phát hiện bất cập kịp thời.

Giải trình sau khi kết thúc dự án/chính sách: Rút kinh nghiệm, lưu vết logic, cải thiện quy trình.

Nguyên tắc vận hành cần xác định rõ: đối tượng giải trình, cơ chế giám sát, mức độ công khai thông tin, cơ chế đánh giá và khuyến khích hành vi tích cực, bảo đảm vùng an toàn cho cán bộ trung gian mà vẫn duy trì minh bạch.

Hệ thống công cụ và lưu vết logic
Để giải trình phát huy hiệu quả, cần thiết lập:

Quy chuẩn lưu trữ toàn diện các lập luận, phương án, cảnh báo rủi ro, lựa chọn bị loại.

Nền tảng số tập trung, cơ sở dữ liệu và bảng theo dõi rủi ro.

Chu trình phản hồi liên cấp: thông tin giải trình phải được phản hồi đến cấp ra quyết định và phòng ban tham mưu, tạo cơ chế học hỏi liên tục.

Ngưỡng, vùng xám và cơ chế thử nghiệm
Xác định rõ phạm vi giải trình chưa chắc đúng, giới hạn quyền lực và các cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát, giúp cán bộ vận hành tự tin, tránh né trách nhiệm, nhưng vẫn quản trị rủi ro hiệu quả.

Liên kết giải trình với đánh giá và khuyến khích
Giải trình trở thành tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo, năng lực quản trị, đồng thời ghi nhận các hành vi điều chỉnh kịp thời, xử lý sai sót kéo dài, và lan tỏa kinh nghiệm thành công, nhằm tạo văn hóa học hỏi và bảo vệ thể chế.

Cơ sở pháp lý, tổ chức và vận hành
Kiến nghị liên kết chặt chẽ ba tầng:

Pháp lý: Cập nhật luật, nghị quyết, nghị định và thông tư liên quan đến trách nhiệm giải trình, điều chỉnh chính sách, thanh tra – kiểm tra.

Tổ chức: Xác định đối tượng giải trình, cơ quan giám sát, đơn vị hỗ trợ kỹ thuật và dữ liệu.

Quy trình vận hành: Kết nối từ ra quyết định, giải trình, giám sát sớm, phản hồi, lưu vết logic, điều chỉnh và đánh giá kết quả.

Khuyến nghị triển khai thí điểm
Đề xuất triển khai giải trình thí điểm tại các lĩnh vực ưu tiên như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cơ chế thử nghiệm đặc thù để đánh giá khoảng tối, lỗ hổng và vùng xám trước khi nhân rộng. Thí điểm này đảm bảo rủi ro kiểm soát được, không phát sinh nhân lực hay nhiệm vụ mới, đồng thời cung cấp kinh nghiệm thực tiễn để hoàn thiện hệ thống.

Kính đề nghị Ban Chính sách Chiến lược Trung ương xem xét và cho ý kiến chỉ đạo nhằm hình thành cơ sở pháp lý, tổ chức và phương pháp vận hành giải trình đồng bộ trong toàn hệ thống chính quyền hai cấp, đảm bảo thực hiện tinh thần Nghị quyết 57 một cách hiệu quả, bền vững và khả thi.

Chúng tôi sẵn sàng phối hợp để trình bày chi tiết hơn các phương án triển khai, cơ chế thí điểm, cũng như các công cụ đánh giá và khuyến khích, nhằm đảm bảo tính thực tiễn và khả thi của đề xuất.

Kính mong Ban xem xét, chỉ đạo và định hướng triển khai.

Trân trọng kính chào,